Śladami Misztelów

Autor: Adrian Sawicki

Jednym z najpopularniejszych nazwisk w naszym regionie jest nazwisko Misztela.  W artykule przedstawię kilka teorii na temat pochodzenia tego nazwiska oraz kilka ciekawostek na jakie natchnąłem się podczas moich badań genealogicznych.

Nazwisko Misztela utworzono przyrostkiem –a, od niemieckiej nazwy osobowej Mistel/Mistal, co oznacza jemiołę. Formę spolszczoną graficznie -Misztale, odnotowano w okolicach Cieszanowa na Roztoczu. Gniazdem rodzinnym Misztelów w naszym regionie jest miejscowość Tomawa. Pierwsze wzmianki o Misztelach pojawiają się w metrykach parafii Rozprza (Ci Misztelowie pochodzili zawsze z Tomawy) oraz w parafii Mierzyn (Tomawa od początku funkcjonowania tej parafii wchodziła w jej skład). Najstarsze wzmianki o Misztelach pojawiają się w następujących latach:

-1705 ślub Józefa Misztela (Mistelka) z Łucją Blaskówną,
-1719 chrzest Wojciecha Mistela, syna Sebastiana i Anny,
-1721 chrzest Petroneli Mistel,a córki Adama i Ewy,
-1722 chrzest Antoniny Kunegundy Mistela, córki Józefa i Krystynę.

Analizując dane z metryk kościelnych nie trudno zauważyć, że ród Misztela szybko rozpowszechnił się w naszym regionie. W ciągu dwóch stuleci nazwisko to zaczęło się pojawiać w parafii Ręczno (XVIII w), parafii Bogdanów (poł. XIX w), parafii Milejów (koniec XVIII).

W naszej gminie Misztelowie osiedlili się praktycznie w całej okolicy. Byli mieszkańcami Rajska Małego i Dużego, Starej Wsi, Jeżowa, Kisielowa oraz Bazaru. Nazwisko także powoli ewoluowało, od Mistela przez Mystela,  aż do dzisiejszego Misztela. Z danych, jakie posiadamy, w gminie Rozprza żyje dziś ok. 70 osób o tym nazwisku.

  Przez ostatnie kilka miesięcy starałem się dowiedzieć, skąd wywodziła się rodzina Misztelów, skąd dokładnie przybyli w nasze okolice. Zebrałem informacje z różnych materiałów źródłowych na temat rodziny Misztelów. Jedną z teorii o ich ewentualnym pochodzeniu odnajdujemy w książce Marii Baranowskiej „Szkice z dziejów Mierzyna”, w której zostaje wspomniany Mikołaj Misztal z Mierzyna- jeden z synów Jarosława z Mierzyna (występuje w źródłach na przełomie XIV i XV w.)  stolnika, później cześnika sieradzkiego. Być może protoplastą wszystkich Misztelów był tenże Mikołaj. Jest to dość ciekawa teoria, jednak z powodu braku materiałów źródłowych trudna do udowodnienia.
Z powodu braku dostępnych źródeł pisanych, postanowiłem zrobić test DNA jednej z najstarszych mieszkanek naszej gminy, wywodzącej się z rodziny Misztela. Po miesiącu oczekiwania, wyniki testów dotarły i ku naszemu zaskoczeniu wniosły bardzo wiele nowych informacji.

Dzięki wykonanym testom dowiedziałem się jakie jest pochodzenie etniczne Misztelów. Dotarłem także do potomków Misztelów wywodzących się naszych okolic a mieszkających we Francji. Jak się okazało, rodzina Marie Pierre Misztela opuściła Polskę tuz przed wojną. Drugim odkryciem było powiązanie wspólnego DNA z potomkami zamieszkującymi dziś USA–rodziną Mistele. Rodzina ta żyła w XVII/XVIII wieku na terenach dzisiejszej Badenii -Wirtembergii i do dziś nazwisko to nie uległo przekształceniu i ma brzmienie „Mistele”.
Wspólne podobieństwo genetyczne oraz praktycznie to samo nazwisko wskazuje, że ród Misztelów mógł przywędrować na nasze tereny z południowo-zachodnich Niemiec.

Autorem artykułu jest p. Adrian Sawicki